OYUN: HAYATIN İLK DENEME SAHNESİ

“Oyun, sağlık ve mutluluğun düzenleyicisidir. Oyun ister düşünce ve yorgunluğu gidersin, ister gücünün harcanmasından oluşsun, ya da yaşama hazırlık sayılsın, küçük- büyük herkes için doğal bir gereksinmedir.” S. Sırrı Beden Terbiyesi, İst. D. Mat. 1932. Say. 145-148 “

Oyun: Dikkat, rastlantı veya maharete dayanan ve insanların hoş vakit geçirmelerine, oyalanmalarına yarayan, tamamen çıkarsız eğlence.” Meydan Larousse cilt 9 sayı 723

Türk bilim insanı, yazar, performans, tiyatro, illüzyon sanatı ve sanat tarihi araştırmacısı ve hukukçu Metin And*’’a göre oyun, insanoğlunun üçüncü boyutudur. “Yapımcı insan”, “düşünen insan” ikilisine “oyuncu insan boyutu eklenmiştir. Oyun kültürden önce var olmuş, kültürlerin oluşumuna katkıda bulunmuştur. Oyunun birçok işlevi vardır: taklit, enerji fazlasını atmak, boşalma, gelecek yaşama hazırlık ve eğitim, doğuştan gelen bir yeteneği geliştirmek, iletişim ve etkileşim, yarışma ve üstün gelme güdüsü, yitik bir enerjiyi geri kazanmak gibi. İki kızı aşık oynarken gösteren bir pişmiş heykelden bir Arkeolojik kalıntı bize M.Ö. 800’ de oyun oynandığını göstermektedir. Sümer’de Eski Mısır, Hindistan ve Meksika’daki duvar resimleri ve toprak altından çıkarılan tavla, zarlar, beştaş, dokuztaş, topaç, topun varlığı oyunun mazisinin eski olduğuna şahittir. Oyun her yaşta oynanır. Komutanların masa başında savaş taktiklerinden, oyunlarla piyasayı, rakiplerini inceleyen holdinglere, yasal olduğu ülke ve şehirlerde oynanan şans ve kumar oyunlarına kadar. Oyunun temel özelliklerinde en belirgini özgürlüğüdür. Gönüllülük esastır. Oyunun güncel yaşamdan bağımsız bir iç dünyası vardır. Bu süre boyunca katılan herkes günlük yaşamını askıya almış olur. Kendine ait bir alanı vardır. Kuralları vardır. Oyunbozanlık, hilebazlık hoş karşılanmaz.

Piaget’e göre çocuktan itibaren bireyde yetenek ve becerilerin gelişmesinde gerekli olan iki faktör özümleme ve uyumdur. Bu ikisi arasında sürekli ve aktif etkileşim sonucu zekâya gelişir. Bu gelişime en çok katkı sağlayan unsur da oyundur.

Montessori’ye göre oyun çocuğun işidir.

Einstein’a göre oyun en iyi araştırma yöntemidir.

Çocuklar söz konusu Montaigne’ye göre oyun, amaçsız bir uğraş değil, çocukların en gerçek uğraşısıdır.

Schiller’e göre “insan, sözcüğün tam anlamıyla oynadığı yerde insandır”. Oyun birikmiş enerjinin harcanması değildir. Tüm yetilerin uyumu, duyguların özgürlüğüdür.

Fröbel’e göre oyun tüm yaşamı belirleyen çekirdektir. Özellikle çocuklar için oyun oynamak gereksinimdir. Bu nedenle çocuğa her şey oyunla daha kolay öğretilebilir.

Adıgüzel’e göre oyun (2010), oynayanın duygularının, çatışmalarının, eğilimlerinin, kendi istek ve çevre etkilerinin içine alındığı bir eylemdir. İsteğe bağlıdır, ısmarlama değildir. Ciddi bir etkinliktir. Oyunda haz alma ve eğlenme belirginken, çatışma ve sorun çözme, ilgiyi belli bir konu üzerinde toplama ve merak duygusu kazanma doğal sonuçlar olarak gözlenmektedir.

Freud’un izinden giden günümüz psikolog ve psikanalizcilerin, çocukları oyun sırasında izleyerek onlar hakkında doğal yoldan bilgi edinmeleri raslantısal değildir. Çünkü oyun çocuğun kendini anlatabildiği en kolay yoldur. Öfke, kızgınlık, düşmanlık ve kıskançlık gibi gizlenen duygular oyun yoluyla kolaylıkla ortaya çıkar. Oyun hem çocuğun isteklerini, amaçlarını anlatan hem de oyun sırasında bunlara kavuşturan, hatta onları hayata hazırlayan en etkili ve eğlenceli araçlardan biridir.

Maalesef çocukluğumuzda bize kendi bölgemiz içinde özgürce hareket edip eğlenerek hayatı deneyimleme şansı veren oyunların yerini bugün bilgisayar, cep telefonu ve elektronik oyunlar almıştır. Uzun süre aynı yerde oturup, yalnız başına, sınırlı düğmelere basıp, vücudun veya diğer 5 duyuyu ve diğer vücut kaslarını kullanmaksızın oynanan bu oyunlar kişileri yalnızlığa, yabancılığa ve edilgenliğe itmektedir.

O yüzden çocuk veya yetişkin; oyunlarımızı sonraki nesillere aktaracak şekilde oynamaya devam etmek sorumluluk yolunda kolay ve eğlenceli bir adımdır.

 

*Metin And: Türk Dil Kurumu Bilim Ödülü (1970), Türkiye İş Bankası Bilimsel Araştırma Ödülü (1980), Sedat Simavi Sosyal Bilimler Ödülü (1983), Fransa Hükümeti’nin “Officier de l’ordre des Arts et des Letres” nişanı (1985), İtalya Cumhurbaşkanı’nın Şövalyelik nişanı (1991), Türkiye Bilimler Akademisi Hizmet Ödülü (1998) gibi ödül ve nişanlar aldı. Kaynaklar: “Okulöncesi Çocuklarına Oyunlar- Rondlar Ruhi Sel Ya- pa Yayınları “Eğitimde Yaratıcı Drama” Ömer Adıgüzel 2010 Naturel Yayınları “Her Güne Bir Oyun” Metin And Yapı Kredi Yayınları Eğitici Çocuk Oyunları” Ferit R. Tuncer 2000 Esin Yayınevi

İletişim

Adres: Bağdat Cad. Tuğrul Sk. Ümit Apartmanı No: 6 / 2 Selamiçeşme KADIKÖY İSTANBUL

Telefon: 0216 349 75 62

E-posta: [email protected]

Harita